کنترل نماتد انجیر

اگر این علائم را در باغ خود میبینید، ادامه این متن را دنبال کنید:

قبل از اینکه محصولی مصرف کنید، باید بدانید مشکل درختان از چی هست؟!

چرا هر سال میوه درختان انجیر کوچکتر و بی کیفیت تر میشود و درختان هم خشک و کوچکتر میشوند؟ نماتدهای انگل گیاهی از ریشه درختان تغذیه میکند و با وجود آبیاری و تغذیه درخت باز هم علائم ضعف و زوال دیده میشود.

نماتد چیست؟

نماتد موجودات ریز میکروسکوپی هستند، در ظاهر کرمی شکل میباشند،که به صورت نماتدهای مفید و مضر میباشند.تا کنون 2500 گونه از نماتدهای انگل گیاهی شناسایی و توصیف شده اند.که وجه تمایز آنها وجود استایلت هست، اندام سوزنی شکل که برای نفوذ به بافتهای گیاه و تغذیه از آن به کار میرود. نماتدها به صورت آزاد در آبهای شیرین یا شور یا در خاک زندگی میکنند. نماتدها ناشناخته ترین، خسارتزاترین، بد نام ترین آفات گیاهی است که به واسطه خسارت زیادی که وارد میکند در دسته بندی بیماریها در نظر میگیرند.

نماتدها از نظر سرعت آلودگی مثل کرونا، از نظر پنهان بودن همانند ویروس اچ آی وی هست که چندین سال پنهان میماند و از نظر شدت خسارت همانند سرطان است که کامل گیاه را از بین میبرد. نماتدها در زمره فراوان ترین جانوران روی زمین به شمار میروند. برخی از گونه های انگل گیاهی نماتد، خسارت های اقتصادی سنگینی به محصولات کشاورزی وارد میکنند. (مانند : نماتد سیست ، نماتد مولد گره و نماتد مولد زخم ریشه). در مقابل بسیاری از نماتدهای آزادزی خاک ،مفید بوده و در چرخه عناصر غذایی و کنترل زیستی آفات نقش دارند.

مهمترین نماتد خسارت زا در انجیر چیست؟

نماتدهای مولد ریشه گرهی در انجیر، Meloidogyne arenaria ،Meloidogyne javanica ،Meloidogyne incognita ،میباشد. این نماتدها پارازیت داخلی بوده که در خاک زندگی میکنند.

همچنین نماتدهایLongidorus iranichus و Heterodera humuli ،Heterodera fici در باغات انجیر کشور گزارش گردیده اند که از اهمیت اقتصادی کمتری نسبت به نماتدهای مولد ریشه گرهی برخوردار هستند.

همچنین از نماتدهای جنس   Xiphinemaاز ایران روی انجیر گزارش شده است.

نماتد چطور به ریشه آسیب میرساند؟ خسارت آن بر روی اندامهایی هوایی به چه صورت هست؟

زمانی که گیاه به این نماتدها آلوده شد، در روزهای گرم پژمرده می شود حتی اگر خاک مرطوب باشد.آلودگی در باغات به صورت لکه ای دیده میشود.

• علائم در اندام هوایی درختان به صورت پژمردگی و زرد شدن برگ ها دیده میشود
• ریشه موئی ها از بین رفته،قادر به جذب آب و مواد غذایی نمیباشد.
• بر روی ریشه گال یا گره دیده میشود.

بنابراین علائم آلودگی به نماتد بر روی ریشه، به صورت:

• زخم ریشه (ریشه گیاهان مبتلا، نخست به صورت لکه یا زخم های کوچک، آب سوخته، و به رنگ زرد کدر هستند. اما به سرعت قهوه ای تا تقریبا سیاه میشوند .بیشتر زخم ها روی ریشه های جوان تغذیه کننده ظاهر میشوند. سلولهای مورد هجوم در بافت پوستی ریشه فرو می ریزند. پوست ریشه سیاه و پوست ناحیه آلوده فشرده و باریک میشود. قارچها و باکتریهای ثانویه معمولا همراه با نماتد در خاک فعالیت میکنند و باعث افزایش پوسیدگی و سیاهی نواحی آسیب دیده ریشه میشوند.)
• گره ریشه
• آسیب نوک ریشه و پوسیدگی ریشه

علائم در قسمت هوایی گیاه:

• نشانه های کمبود مواد غذایی
• زردی برگها، پژمردگی
• حاشیه خشکی برگ
• خشکی سرشاخه ها،
• کاهش محصول و کیفیت آن

چگونه میتوانیم علائم نماتد را از دیگر علائم مثل آفت ، بیماری و کمبود غذایی تشخیص بدهیم؟

تشخیص نماتد فقط با نگاه به برگ‌ها سخت است، چون علائم نماتد، کمبود غذایی، شوری، بیماری ریشه و حتی آفات ریشه می‌توانند بسیار شبیه هم باشند. مطمئن‌ترین روش، ترکیب علائم مزرعه + بررسی ریشه + آزمایش خاک و ریشه است.

یک نشانه بسیار مهم: «لکه‌ای بودن»

اگر چند درخت کنار هم سالم هستند ولی یک لکه یا کانون از درختان ضعیف و زرد در باغ دیده می‌شود، احتمال مشکلات خاکی و ریشه‌ای، از جمله نماتد، بیشتر می‌شود. با گسترش آلودگی، کانون می‌تواند بزرگ‌تر شود.

ریشه را حتماً بررسی کنید .برای تشخیص نماتد، فقط برگ را نگاه نکنید. یک درخت ضعیف و یک درخت سالم را مقایسه کنید:

1.اگر گال‌های واضح دیدید → احتمال Meloidogyne بیشتر است.

2.اگر ریشه‌های تغذیه‌ای کم، کوتاه، قهوه‌ای و دارای زخم بود → Pratylenchus و سایر عوامل ریشه‌ای باید بررسی شوند.

3.اگر ریشه ظاهراً سالم است ولی برگ‌ها الگوی مشخص کمبود غذایی دارند → آزمایش خاک و برگ اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

اگر نماتد را کنترل نکنیم، چه اتفاقی برای درخت رخ میدهد؟

اگر نماتدهای انگل ریشه کنترل نشوند، خسارت معمولاً تدریجی است و ممکن است چند سال طول بکشد تا درخت علائم شدید نشان دهد. شدت خسارت بسته به گونه نماتد، جمعیت آن، پایه، خاک و شرایط آبیاری بستگی دارد.

1. ریشه‌های فعال کاهش پیدا می‌کنند
   نماتدهایی مثل Meloidogyne و Pratylenchus عملکرد ریشه را مختل می‌کنند؛ در نتیجه جذب آب و عناصر غذایی کاهش می‌یابد.
2. رشد درخت ضعیف می‌شود
   درخت نسبت به درختان سالم کوتاه‌تر و کم‌پشت‌تر می‌شود و رشد سرشاخه‌ها کاهش پیدا می‌کند.
3. علائم شبیه کمبود غذایی ظاهر می‌شود
   زردی، کوچک شدن برگ و کاهش شادابی ممکن است دیده شود؛ به همین دلیل گاهی مشکل با کمبود عناصر اشتباه گرفته می‌شود.
4. عملکرد و کیفیت محصول کاهش می‌یابد
   تعداد و اندازه میوه و در نهایت عملکرد درخت کاهش پیدا می‌کند.
5. ریشه مستعد بیماری‌های ثانویه می‌شود
   زخم‌های ایجادشده توسط نماتدهای زخم‌ریشه می‌توانند راه ورود برخی قارچ‌ها و عوامل بیماری‌زای دیگر را فراهم کنند.

در کنترل نماتد، چرا روش های معمولی جوابگو نیست؟

چون نماتد  مستقیماً مشکل کمبود کود نیست؛ مشکل اصلی آسیب به ریشه و کاهش توان جذب آب و عناصر غذایی است. بنابراین کود دادن ممکن است موقتاً ظاهر درخت را بهتر کند، ولی جمعیت نماتد را از بین نمی‌برد.

راه های انتقال:

1. نهال آلوده، کود دامی نپوسیده
2. ادوات کشاورزی، خاک یا آب آلوده
3. مصرف بی رویه کود و سموم شیمیایی
4. بهم خوردن تعادل میکروارگانیسم های خاک

نکات مهم درباره نماتد:

1. بعضی درختان انجیر دیم با وجود آبیاری باز هم رشد نمیکنند. دائم تشنه هستند و علت اصلی نماتد ریشه است
2. درختان آلوده به نماتد بیشتر در معرض تنه سرخی، قارچ های فوزاریوم، پیتیوم ، فیتوفتورا و دیگر آفات هستند
3. خشکسالی های اخیر موجب ضعف شدید و عدم تامین نیاز آبی درختان انجیر شده اند.

راهکارهای پیشنهادی فصل پنجم:

1. تشخیص
2. مدیریت جمعیت عوامل خسارت زا
3. تقویت ریشه
4. بهبود شرایط تغذیه
5. پایش و تکرار

مطمئن ترین روش برای تشخیص ، بررسی ریشه ، آزمایش خاک و ریشه میباشد. بر اساس جمعیت نماتد و وضعیت درخت مدیریت انجام شود.

نماکوب، ترکیبی ارگانیک که نه تنها سبب از بین بردن نماتدهای بیماری زا و قارچ های بیماری زا می شود، بلکه با داشتن ترکیبات آلی و عناصر و مواد مغذی،شرایط ریکاوری سریعتر گیاه آلوده را نیز فراهم می نماید.در واقع نماکوب از عصاره های گیاهی ساخته شده که نقش این عصاره ها در نماکوب، نماتدکشی است.

نماکوب پلاس اولین نماتدکش و قارچ‌کش گیاهی ایرانی با عملکرد چندگانه:

• درمان نماتدهای انگل گیاهی هست و کنترل قارچ های خاکزاد با ترکیبات فنولی که دارد .
•  اثر کشندگی بر روی لارو سن دو نماتد گره ریشه دارد. در واقع اثر از بین برنده نماتد لارو و بالغ به صورت تماسی و تدخینی میباشد.
• درمان سرخشکیدگی، حاشیه خشکی برگ
• افزایش دهنده جذب عناصر غذایی با pH اسیدی که دارد.
• درمان مرگ گیاهچه
• ضدعفونی کننده خاک و تحریک کننده ریشه زایی با فسفر، فولویک اسید
• اصلاح کننده و احیای کامل خاک میباشد.، با تقویت میکروارگانیسم های مفید خاک و افزایش جمعیت کرم خاکی
• تنظیم کننده pH خاک و باعث اسیدی شدن خاک جهت جذب عناصر مفید برای ریشه زایی.
• خاک را زنده می‌کند و جمعیت میکروارگانیسم‌های مفید را افزایش می‌دهد. 
• با اسیدی کردن خاک باعث از بین رفتن شرایط رشد و تکثیر نماتدهای مضر میشود
• افزایش حاصلخیزی خاک
• افزایش ضریب تبدیل گل به میوه
• افزودن ماده آلی و کربن آلی به خاک
• ایجاد مقاومت در گیاه در مقابل نماتد

برنامه اجرایی:

میزان مصرف نماکوب:

🔸️بسته به سن درخت و سایز آبخور درخت میزان مصرف متفاوت هست:

• نهال، 150 سی سی
• گوده 300 سی سی
• درختان مثمر 500 سی سی تا یک لیتر