کنترل نماتد انگور

اگر این علائم را در باغ خود میبینید، ادامه این متن را دنبال کنید:

قبل از اینکه محصولی مصرف کنید، باید بدانید مشکل درختان از چی هست؟!

تشخيص به موقع و صحيح آفات و بيماري ها در تاكستان، كليد پيشگيري از بروز خسارت و دستيابي به عملكرد بالا در محصول انگور است. نماتدهای مولد گره‌ریشه گسترش جهانی دارند که در همه کشت ها و هر جا خاک غیر استریل به مصرف می‌رسند دیده می‌شود و به بیش از دو تا سه هزار گونه گیاه، تقریبا تمام گیاهان کشاورزی حمله می‌کنند و دامنه‌ی میزبانی بسیار گسترده‌ای دارد و محصول جهانی تولیدات کشاورزی را کاهش می‌دهند.

نماتد چیست؟

نماتد موجودات ریز میکروسکوپی هستند، در ظاهر کرمی شکل میباشند،که به صورت نماتدهای مفید و مضر میباشند.تا کنون 2500 گونه از نماتدهای انگل گیاهی شناسایی و توصیف شده اند.که وجه تمایز آنها وجود استایلت هست، اندام سوزنی شکل که برای نفوذ به بافتهای گیاه و تغذیه از آن به کار میرود. نماتدها به صورت آزاد در آبهای شیرین یا شور یا در خاک زندگی میکنند. نماتدها ناشناخته ترین، خسارتزاترین، بد نام ترین آفات گیاهی است که به واسطه خسارت زیادی که وارد میکند در دسته بندی بیماریها در نظر میگیرند.

نماتدها از نظر سرعت آلودگی مثل کرونا، از نظر پنهان بودن همانند ویروس اچ آی وی هست که چندین سال پنهان میماند و از نظر شدت خسارت همانند سرطان است که کامل گیاه را از بین میبرد. نماتدها در زمره فراوان ترین جانوران روی زمین به شمار میروند. برخی از گونه های انگل گیاهی نماتد، خسارت های اقتصادی سنگینی به محصولات کشاورزی وارد میکنند. (مانند : نماتد سیست ، نماتد مولد گره و نماتد مولد زخم ریشه). در مقابل بسیاری از نماتدهای آزادزی خاک ،مفید بوده و در چرخه عناصر غذایی و کنترل زیستی آفات نقش دارند.

نماتدها از باکتریها، گیاهان و حیوانات میکروسکوپی تغذیه میکنند. نماتدها به انسان ، جانوران و گیاهان حمله میکنند. نماتدهای انگل گیاهی با چشم غیر مسلح نمیتوان دید. دارای بدنی صاف، بدون بند و فاقد دست و پا یا هر نوع زائده هستند.

اکثر نماتدهای انگل گیاهی یک استایلت دارند که برای سوراخ کردن سلولهای گیاه و مکیدن مواد غذایی از آنها به کار میرود. چرخه زندگی بیشتر نماتدهای انگل گیاهان به طور کلی شبیه هم هستند. چرخه زندگی نماتد از تخم تا تخم در شرایط مطلوب محیطی خصوصا دمای بهینه در دو تا چهار هفته تکمیل میشود.

مهمترین نماتد خسارت زا در انگور چیست؟

تغییرات اقلیمی، خشکسالی، گرمای شدید تابستان ، قارچ و ویروس ها همگی از عوامل مهم زوال انگور هستند. که علت خسارات بالای آنها آلودگی شدید درختان انگور به نماتد ریشه و ضعف شدید و کاهش مقاومت درختان است.

1.نماتد گره‌ریشه Meloidogyne incognita و M. javanica

2.نماتد زخم ریشه  Pratylenchus spp.

3.نماتد خنجری Xiphinema index

نماتد چطور به ریشه آسیب میرساند؟ خسارت آن بر روی اندامهایی هوایی به چه صورت هست؟

علائم نماتد بر روی ریشه و رخ درخت:

• در روزهای گرم حتی اگر خاک مرطوب باشد، گیاه پژمرده می شود
• آلودگی در باغات به صورت لکه ای دیده میشود.
• علائم در اندام هوایی درختان به صورت پژمردگی و زرد شدن برگ ها دیده میشود
• ریشه موئی ها از بین رفته،قادر به جذب آب و مواد غذایی نمیباشد.
• بر روی ریشه گال یا گره دیده میشود
• پوسیدگی ریشه
• علائم اغلب یه صورت لکه ای و پراکنده در تاکستان دیده میشود.

چگونه میتوانیم علائم نماتد را از دیگر علائم مثل آفت ، بیماری و کمبود غذایی تشخیص بدهیم؟

در تاکستان تشخیص نماتد از روی علائم برگ به‌تنهایی بسیار دشوار است، چون نماتد، بیماری‌های ریشه، کمبود غذایی و حتی بعضی آفات می‌توانند علائم مشابهی مثل زردی، ضعف رشد و کاهش محصول ایجاد کنند. بهترین روش، بررسی هم‌زمان بررسی  اندام هوایی + ریشه  است. در آلودگی نماتدی معمولاً ابتدا عملکرد ریشه کاهش پیدا می‌کند و سپس علائم هوایی ظاهر می‌شوند:

نماتد → آسیب ریشه → کاهش جذب آب و عناصر → ضعف تاک → زردی، کوچک‌شدن برگ، کاهش رشد و عملکرد

به همین دلیل، در تاکستانی که چند تاک ضعیف و چند تاک مجاور سالم هستند، باید به الگوی لکه‌ای (patchy) توجه ویژه داشت. وقتی تاک ضعیف است ولی هیچ آفت قابل مشاهده‌ای روی برگ، خوشه، ساقه یا تنه وجود ندارد، بررسی ریشه و خاک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

1. زردی برگ در نماتد همراه با ضعف عمومی همراه هست
2. کاهش رشد
3. پژمردگی با وجود زطوبت کافی
4. آلودگی به صورت لکه ای دیده میشود.
5. گال و زخم بر روی ریشه
6. ریشه های آلوده به دیگر بیماریها، پوسیدگی و تغییر رنگ ریشه ،بافت ریشه نرم ، قهوه ای یا سیاه رنگ و گاهی بوی نامطبوع دارند.مرگ سریع بوته ها و ممکن است طوقه نیز قهوه ای یا پوسیده باشد.( البته نماتد و بیماری قارچی میتوانند همزمان وجود داشته باشند،آسیب نماتد زمینه را برای برخی عوامل بیماری زا فراهم میکند.)
7. اگر مشکل از آفات روی برگ و ساقه باشد، معمولا میتوان خود آفت یا آثار تغذیه آن را پیدا کرد.

اگر نماتد را کنترل نکنیم، چه اتفاقی برای درخت رخ میدهد؟

• ریشه های مویی آسیب می بینند و جذب آب و عناصر غذایی مختل میگردد.
• درختان آۀوده ضعیف و کوتاه تر هستن
• علائم شبیه به کمبود عناصر غذایی بر روی درختان دیده میشود. مثل : زردی برگ ها، کوچک شدن برگ
• کاهش محصول
• و درختان مستعد آلودگی به بیماریهای ثانویه مثل قارچ ها میشوند.

در کنترل نماتد، چرا روش های معمولی جوابگو نیست؟

نماتد به ریشه حمله میکند و با تغذیه از ریشه عملکرد ریشه را کاهش میدهد، در نتیجه:

• کوددهی زیاد
• آبیاری بیشتر
• سمپاشی روی برگ
• کود یا محرک رشد به تنهایی
• یک نوبت درمان و سپس رها کردن باغ

راههای انتقال نماتد:

• نهال آلوده ، آب یا خاک آلوده
• کود دامی نپسیده
• مصرف بی رویه کود و سموم شیمیایی ، بهم خوردن تعادل میکروارگانیسم های خاک
• ادوات کشاورزی
• نکات مهم درباره نماتد

راهکارهای پیشنهادی فصل پنجم:

1. تشخیص
2. مدیریت جمعیت عوامل خسارت زا
3. تقویت ریشه
4. بهبود شرایط تغذیه
5. پایش و تکرار

بهترین راه برای تشخیص نماتد، آزمایش خاک و ریشه هست. همزمان بوته ، ریشه وخاک را بررسی کنیم.

نماکوب، ترکیبی ارگانیک که نه تنها سبب از بین بردن نماتدهای بیماری زا و قارچ های بیماری زا می شود، بلکه با داشتن ترکیبات آلی و عناصر و مواد مغذی،شرایط ریکاوری سریعتر گیاه آلوده را نیز فراهم می نماید.در واقع نماکوب از عصاره های گیاهی ساخته شده که نقش این عصاره ها در نماکوب، نماتدکشی است.

نماکوب، کود تقویتی آلی با قدرت مهارکنندگی نماتد و قارچ با پایه گیاهی،ضمن تجزیه پذیری،باعث تقویت ریشه و افزایش جذب عناصر غذایی موجود در خاک میشود و سازگار با محیط زیست است. همچنینترکیبی آلی و ارگانیک با پایه گیاهی دارای اثرنماتدکشی و قارچ کشی سریع و پایدار دارای اثر کشندگی بر روی لاروها (بخصوص لارو سن 2) و مراحل بالغ نماتد بصورت اثرتماسی و تدخینی و افزایش جذب ترکیبات ازت دار و کربن دار مفید برای گیاه میشود.

که همراه با آب آبیاری مصرف میگردد.علاوه بر خاصیت نماتدکشی_قارچکشی به عنوان کود هم استفاده میگردد.

مدیریت نماتد:

مدیریت نماتدها می‌تواند بر پایه به‌کارگیری مجموعه‌ای از روش‌ها در قالب مدیریت تلفیقی آفات (Integrated Pest Management; IPM) یا  با استفاده از یکی از این روش‌ها انجام گیرد. از جمله رایج‌ترین راهکارهای مدیریتی می‌توان به تناوب زراعی، استفاده از ارقام مقاوم و متحمل، عملیات زراعی مناسب و کاربرد نماتدکش اشاره کرد. لازم به تأکید است که انتخاب مناسب‌ترین روش کنترل به گونه نماتد، میزان خسارت آن و توجیه اقتصادی اجرای روش‌های کنترلی بستگی دارد.

برنامه اجرایی: