فارسی
عربی
انگلیسیکنترل نماتد در کشت گلخانه
اگر این علائم را در گلخانه خود می بینید، ادامه این متن را دنبال کنید:
قبل از اینکه محصولی مصرف کنید، باید بدانید مشکل کشت شما از چی هست؟!
نماتدهای مولد گره ریشه گسترش جهانی دارند که در گلخانهها و هر جا خاک غیر استریل به مصرف میرسد دیده میشود و به بیش از دو تا سه هزار گونه گیاه، تقریبا تمام گیاهان کشاورزی حمله میکنند و دامنهی میزبانی بسیار گستردهای دارد و محصول جهانی تولیدات کشاورزی را کاهش میدهند.این نماتد از مخربترین نماتدها هست ، که به راحتی میتوانند از طریق خاک آلوده ، گیاه آلوده ، ادوات کشاورزی از باغی به باغ دیگری منتقل میشود.این نماتد با اختلال در جذب آب و عناصر غذایی، موجب کاهش رشد و عملکرد گیاه میشوند.
نماتد چیست؟
نماتد موجودات ریز میکروسکوپی هستند، در ظاهر کرمی شکل میباشند،که به صورت نماتدهای مفید و مضر میباشند.تا کنون 2500 گونه از نماتدهای انگل گیاهی شناسایی و توصیف شده اند.که وجه تمایز آنها وجود استایلت هست، اندام سوزنی شکل که برای نفوذ به بافتهای گیاه و تغذیه از آن به کار میرود. نماتدها به صورت آزاد در آبهای شیرین یا شور یا در خاک زندگی میکنند. نماتدها ناشناخته ترین، خسارتزاترین، بد نام ترین آفات گیاهی است که به واسطه خسارت زیادی که وارد میکند در دسته بندی بیماریها در نظر میگیرند.
نماتدها از نظر سرعت آلودگی مثل کرونا، از نظر پنهان بودن همانند ویروس اچ آی وی هست که چندین سال پنهان میماند و از نظر شدت خسارت همانند سرطان است که کامل گیاه را از بین میبرد. نماتدها در زمره فراوان ترین جانوران روی زمین به شمار میروند. برخی از گونه های انگل گیاهی نماتد، خسارت های اقتصادی سنگینی به محصولات کشاورزی وارد میکنند. (مانند : نماتد سیست ، نماتد مولد گره و نماتد مولد زخم ریشه). در مقابل بسیاری از نماتدهای آزادزی خاک ،مفید بوده و در چرخه عناصر غذایی و کنترل زیستی آفات نقش دارند.
مهمترین نماتد خسارت زا در کشت گلخانه چیست؟
نماتدهای گرهریشه به دلیل دامنه میزبانی گسترده و توانایی آنها در غلبه بر سازوکارهای مقاومت گیاهان، یکی از مهمترین موانع توسعه تولید محصولات زراعی و باغی محسوب میشوند. سه گونه مهم نماتد مولد گره:
- Meloidogyne javanica
- Meloidogyne incognita
- Meloidogyne arenaria
نماتد چطور به ریشه آسیب میرساند؟ خسارت آن بر روی اندامهای هوایی به چه صورت هست؟
خسارت ریشه:
- نماتد ریشهگرهی باعث ضعیف شدن انتهای ریشهها و جلوگیری از رشد آنها میشود
- همچنین با ایجاد تورم و غده روی ریشهها نه تنها مواد غذایی را میگیرد
- باعث درهم ریختگی سیستم آوندی و اخلال در انتقال آب و مواد غذایی از خاک به گیاه میشود.
- نماتد ریشهگرهی با ایجاد بدشکلی بر روی محصولات ریشهای باعث کاهش ارزش اقتصادی آنها میشود.
- افزون بر آسیبها و ناهنجاریهای ناشی از غدهها و گرههایی که نماتد در ریشه ایجاد میکند و با جذب مواد غذایی مورد نیاز گیاه مانع از تغذیهی گیاه میشود همچنین گیاه را مستعد بیماریهای قارچی میکند. قارچهای انگلی به آسانی به بافتهای ضعیف شده ریشه و سلولهای پر رشد و تمایز نیافته گره حمله میکند. قارچهایی مانند فوزاریوم و ریزوکتونیا و اُاُمیستهایی چون پیتیوم در داخل غدهها با سرعت بیشتری رشد و تکثیر مییابند تا در دیگر نقاط ریشه و بدین ترتیب باعث انهدام سریعتر ریشه میشوند.
نشانههای آلودگی بر روی اندام هوایی:
- کاهش رشد رویشی گیاه
- کاهش تعداد برگ که اغلب کوچک و سبز رنگ پریده و مایل به زرد هستند
- کاهش میزان تولید و کیفیت محصول
- ریشههای آلوده با گالهای گره مانند در اندازههای مختلف
- پژمردگی گیاه در هوای گرم با وجود آب کافی
چگونه میتوانیم علائم نماتد را از دیگر علائم مثل آفت ، بیماری و کمبود غذایی تشخیص بدهیم؟
بهترین راه برای تشخیص نماتد، آزمایش خاک و ریشه هست. همزمان بوته ، ریشه وخاک را بررسی کنیم.
نماتد را چطور از کمبود مواد غذایی، بیماریهای ریشه تشخیص بدهیم؟
- زردی برگ در نماتد همراه با ضعف عمومی همراه هست
- کوتاهی بوته و کاهش رشد
- پژمردگی با وجود زطوبت کافی
- آلودگی به صورت لکه ای در گلخانه دیده میشود.
- گال یا گره بر روی ریشه
- ریشه های آلوده به دیگر بیماریها، پوسیدگی و تغییر رنگ ریشه ،بافت ریشه نرم ، قهوه ای یا سیاه رنگ و گاهی بوی نامطبوع دارند.مرگ سریع بوته ها و ممکن است طوقه نیز قهوه ای یا پوسیده باشد.( البته نماتد و بیماری قارچی میتوانند همزمان وجود داشته باشند،آسیب نماتد زمینه را برای برخی عوامل بیماری زا فراهم میکند.)
- اگر مشکل از آفات روی برگ و ساقه باشد، معمولا میتوان خود آفت یا آثار تغذیه آن را پیدا کرد.
اگر نماتد را کنترل نکنیم، چه اتفاقی برای بوته رخ میدهد؟
اگر در گلخانه نماتدهای انگل گیاهی را کنترل نشود:
- ریشه های مویی آسیب می بینند و جذب آب و عناصر غذایی مختل میگردد.
- بوته های ضعیف و کوتاه تر هستن
- علائم شبیه به کمبود عناصر غذایی بر روی بوته دیده میشود. مثل : زردی برگ ها، کوچک شدن برگ
- پژمردگی بوته ها
- کاهش گلدهی و میوه دهی
- و بوته ها مستعد آلودگی به بیماریهای ثانویه مثل قارچ ها میشوند.
در کنترل نماتد، چرا روش های معمولی جوابگو نیست؟
یکی از مشکلات اصلی مدیریت نماتد در گلخانه همین است که روشهای معمول، به تنهایی اغلب نتیجه پایدار نمیدهد.
- کود دادن ممکن است بوته را موقتا سرحال تر کند، اما نماتد و تخمهای آن همچنان در خاک باقی می مانند.
- محلولپاشی بر روی اندامهای هوایی، تاثیری بر روی جمعیت نماتد در خاک ندارد.
- با یکبار استفاده از نماتدکش جمعیت نماتد کنترل نمیشود (در واقع یک نوبت درمان و رهاکردن گلخانه)
- ماده آلی یکی از مهمترین ابزارهای مدیریتی در کاهش جمعیت نماتدهاست، اما یک نکته اساسی وجود دارد: ماده آلی بهتنهایی معمولاً درمان کامل نماتد نیست؛ بلکه با تغییر شرایط فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک، محیط را برای نماتد نامساعد و برای ریشه و میکروارگانیسمهای مفید مناسبتر میکند.ماده آلی باعث :
- افزایش فعالیت میکروبی خاک
- بهبود ساختمان خاک و رشد ریشه
- افزایش تحمل گیاه
علل آلودگی گلخانه به نماتد ریشه ای:
- حمل خاک آلوده و کود حیوانی آلوده
- استفاده مداوم از سموم شیمیایی
- عدم رعایت اصول بهداشتی و ادوات آلوده
روش تشخیص آلودگی به نماتد:
- آزمایش
- بررسی علایم ظاهری
- بررسی ریشه گیاهان در خاک
- بررسی سابقه زمین (بخصوص گلخانه)
نحوه نمونه برداری از خاک و ریشه برای آزمایش نماتد:
- وسایل مورد نیاز برای نمونه برداری: بیلچه ، کیسه های پلاستیکی ، دستکش ، کلمن برای نگهداری نمونه در دمای 4 درجه تا رسیدن به آزمایشگاه
- حداقل 10 تا 15 نمونه در هکتار به صورت زیگزاگ از سراسر مزرعه
- نمونه برداری از جاهایی که علائم پژمردگی یا به صورت لکه ای ضعیف میباشند
- خاک در اطراف محل فعالیت ریشه ، بهمراه ریشه برداشته شود.
- نمونه برداری از خاک ، باید زمانی انجام شود که خاک خیلی خشک یا غرقابی نباشد. به حالت گاورو باشد.
- اکثر نماتدها در عمق 30 سانتی خاک میباشد. برای نماتد ریشه گرهی نمونه را در عمق 15 تا 30 سانتیمتری ، (منطقه اصلی فعالیت ریشه های تغذیه کننده )بگیرید.
- نمونه ها را با هم مخلوط کرده و حدود یک کیلوگرم از مخلوط نهایی را در کیسه پلاستیکی بریزید.
- در آبیاری قطره ای نمونه را از اطراف قطره چکان (محل تجمع ریشه) بگیرید.
راهکارهای پیشنهادی فصل پنجم:
- تشخیص
- مدیریت جمعیت عوامل خسارت زا
- تقویت ریشه
- بهبود شرایط تغذیه
- پایش و تکرار
بعد از تشخیص نماتد ، با آزمایش خاک و ریشه یا بررسی ریشه میتوان برای مدیریت آن اقدام کرد.
مدیریت نماتدها میتواند بر پایه بهکارگیری مجموعهای از روشها در قالب مدیریت تلفیقی آفات (Integrated Pest Management; IPM) یا با استفاده از یکی از این روشها انجام گیرد. از جمله رایجترین راهکارهای مدیریتی میتوان به تناوب زراعی، استفاده از ارقام مقاوم و متحمل، عملیات زراعی مناسب و کاربرد نماتدکش اشاره کرد. لازم به تأکید است که انتخاب مناسبترین روش کنترل به گونه نماتد، میزان خسارت آن و توجیه اقتصادی اجرای روشهای کنترلی بستگی دارد.
نماکوب، کود تقویتی آلی با قدرت مهارکنندگی نماتد و قارچ با پایه گیاهی،ضمن تجزیه پذیری،باعث تقویت ریشه و افزایش جذب عناصر غذایی موجود در خاک میشود و سازگار با محیط زیست است.نماکوب، ترکیبی ارگانیک که نه تنها سبب از بین بردن نماتدهای بیماری زا و قارچ های بیماری زا می شود، بلکه با داشتن ترکیبات آلی و عناصر و مواد مغذی،شرایط ریکاوری سریعتر گیاه آلوده را نیز فراهم می نماید.در واقع نماکوب از عصاره های گیاهی ساخته شده که نقش این عصاره ها در نماکوب، نماتدکشی است.
- نماکوب ضدعفونی کننده خاک و تحریک کننده ریشه زایی با فسفر، فولویک اسید
- اصلاح کننده و احیای کامل خاک میباشد.، با تقویت میکروارگانیسم های مفید خاک و افزایش جمعیت کرم خاکی
- تنظیم کننده pH خاک و باعث اسیدی شدن خاک جهت جذب عناصر مفید برای ریشه زایی.
نماکوب ،علاوه بر خاصیت نماتدکشی_قارچکشی به عنوان کود هم استفاده میگردد.
- افزایش حاصلخیزی خاک
- افزایش ضریب تبدیل گل به میوه
- افزودن ماده آلی و کربن آلی به خاک
تفاوت نماتدکش نماکوب با دیگر نماتدکش ها
یکی از روش های متداول جهت کنترل نماتدها، تیمار شیمیایی خاک هست. نماتدکش های شیمیایی که برای کنترل و درمان نماتدها مورد استفاده قرار میگیرد، علاوه بر سمیت فوق العاده بالای آنها، منجر به آلودگی زیست محیطی به خصوص آلودگی آبهای زیرزمینی گردیده است. همچنین باعث از بین رفتن بیو خاک می شود.
در اغلب موارد مقدار مصرف آنها در واحد سطح زیاد بوده و استفاده از آنها توسط کشاورزان با مشکلات و ملاحظات زیادی همراه می باشد. کودهای شیمیایی باعث از بین رفتن میکروارگانیسم های مفید خاک، افزایش شوری و سفتی خاک، تخریب ساختمان خاک و کاهش جذب عناصر غذایی موجود در خاک توسط گیاه شده است.
اما نماکوب به دلیل داشتن ترکیبات گیاهی، به عنوان بخشی اساسی از کشاورزی پایدار ، دارای مزایای قابل توجه ای میباشد که میتوان به سالم بودن خاک، تولید محصولات سالم، بهبود کیفیت خاک و در نهایت به سلامتی جامعه اشاره کرد.
با دیدن اولین علائم آلودگی باید درمان را شروع کنیم.
برنامه اجرایی:
| زمان | اقدام | محصول | مقدار | روش |
| انتقال نشاء | نماکوب | گلخانه | 6-7لیتر در هزار | کود آبیاری |
| در طول کشت | نماکوب | گلخانه | 6-7لیتر در هزار | کود آبیاری |
میزان مصرف نماکوب:
🔸️.از زمانی که نشاء میکاریم ، نماکوب استفاده میشود.
کشت گلخانه”فلفل و بادمجان”
- ۵ الی۶ لیتر در ۱۰۰۰متر ،هر ۲۰ روز یکبار
- اگر آلودگی زیاد بود این بازده زمانی بین ۱۰ تا ۱۵ روز میباشد.”برای ۳هفته”بعد طبق روال مصرف میشود.
کشت گلخانه”خیار و گوجه فرنگی”
- ۶ الی ۷ لیتر در ۱۰۰۰متر،هر ۲۰ روز یکبار
- اگر آلودگی زیاد بود،این بازده زمانی بین ۸ تا ۱۰ روز یکبار میباشد.”برای ۳ هفته”بعد طبق روال استفاده میشود.
